Soorten warmtepompen: lucht-water, bodem of lucht-lucht?

Er zijn vier soorten warmtepompen voor woningen: lucht-water, bodem-water, lucht-lucht en de ventilatiewarmtepomp, en ze verschillen flink in rendement, prijs, geluid en of je er ISDE-subsidie voor krijgt. Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en verwarmt je cv-water; dat is het meest verkochte type in Nederland. Een bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de grond via een boring, een lucht-luchtwarmtepomp blaast warme lucht direct een ruimte in (dezelfde techniek als een airco), en een ventilatiewarmtepomp haalt restwarmte uit de lucht die je huis toch al ventileert.

Welk type het beste bij jouw huis past, hangt af van je isolatie, afgiftesysteem, perceel en of je al mechanische ventilatie hebt. Dit artikel zet de vier types naast elkaar op SCOP, prijs, ruimte, geluid, vergunning en ISDE-subsidie.

Voor de exacte kosten per vermogen zie wat kost een warmtepomp in 2026 en ISDE-subsidie warmtepomp 2026; hier ligt de focus op het verschil tussen de vier bronnen van warmte.

De vier soorten verschillen vooral in waar ze hun warmte vandaan halen: buitenlucht, bodem of ventilatielucht, en in wat ze ermee verwarmen: cv-water of lucht in de kamer.

Milieu Centraal noemt lucht-water het meest verkochte type, omdat het in de meeste woningen past zonder ingrijpende aanpassingen; de andere drie zijn nichetoepassingen voor specifieke situaties.

Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit de buitenlucht en gebruikt die om je cv-water op te warmen, voor radiatoren, vloerverwarming en meestal ook tapwater. Dit type bestaat in twee varianten: hybride, waarbij je bestaande cv-ketel bijspringt op koude dagen, en volledig elektrisch (all-electric), waarbij de ketel helemaal verdwijnt.

Een hybride binnenunit is ongeveer half zo groot als een cv-ketel, all-electric ongeveer zo groot als een grote koelkast, en installatie duurt 1 tot 2 dagen, meldt Milieu Centraal (prijzen staan in de tabel verderop). Hybride past in vrijwel elke woning met een HR-ketel; all-electric vraagt een redelijk tot goed geïsoleerde woning, omdat hij zonder ketel als vangnet het hele jaar voldoende warmte moet leveren. Zie hybride warmtepomp: kosten en besparing voor meer detail.

Een bodem-waterwarmtepomp haalt warmte uit de grond, via verticale bochten tot circa 80 meter diep, of een horizontale bodemlus op 1 tot 3 meter diepte die meer tuinoppervlak vraagt. De bodemtemperatuur is het hele jaar vrij constant, wat een hoger en stabieler rendement geeft dan een luchtbron, ook bij vorst.

Een groot deel van de prijs zit niet in het toestel maar in de grond: installatie- en boorkosten maken alleen al 40% tot 60% van de totale prijs uit, meldt de Consumentenbond, wat dit type duurder maakt dan lucht-water met vergelijkbaar vermogen.

Na de aanleg maakt een bodemwarmtepomp geen geluid en is er geen zichtbare installatie meer in de tuin, meldt Milieu Centraal. Wel is tuinruimte nodig voor de boormachine, en past de bron niet overal, bijvoorbeeld door leidingen of de fundering van de buren; een installateur beoordeelt dit tijdens de schouw.

Voor een gesloten bodemenergiesysteem (leidingen in de grond, geen contact met grondwater) tot 70 kW volstaat een melding bij de gemeente via het Omgevingsloket; boven de 70 kW, of in een aangewezen interferentiegebied waar al veel systemen bij elkaar liggen, is in plaats daarvan een vergunning nodig, meldt de RVO. Voor een gemiddelde woning blijft de melding het meest gangbare scenario, en een gemelde bron krijgt bescherming tegen systemen die later te dichtbij worden aangelegd. Een installateur die met bodemenergie werkt, regelt dit meestal als onderdeel van het traject.

Een lucht-luchtwarmtepomp haalt, net als lucht-water, warmte uit de buitenlucht, maar blaast die direct de ruimte in. Technisch is een moderne split-airco hetzelfde apparaat, met een omkeerklep voor zowel verwarmen als koelen, meldt fabrikant Mitsubishi Electric.

Een losse single-split kost vanaf circa € 2.500, veel minder dan de andere typen, maar verwarmt meestal maar één ruimte, meldt Milieu Centraal. Voor meerdere kamers heb je een multi-splitsysteem nodig, tot 8 binnenunits bij Mitsubishi Electrics M-serie, met een SCOP tot 5,2 en label tot A+++, aldus de fabrikant.

Belangrijke kanttekening: je krijgt geen ISDE-subsidie voor dit type, omdat de Europese verordening 206/2012 het indeelt als airconditioning, niet als verwarmingstoestel, terwijl de ISDE juist verwarming subsidieert, aldus de RVO. Dat maakt lucht-lucht vooral geschikt als goedkope bijverwarming, niet als vervanger van je hoofdverwarming; zie ISDE-subsidie warmtepomp 2026.

Een ventilatiewarmtepomp haalt warmte uit de lucht die je huis toch al afvoert via mechanische ventilatie, en gebruikt die om je cv-water bij te verwarmen naast de bestaande ketel. Dit kan alleen met centrale mechanische afzuiging, wat geldt voor circa 3 op de 10 woningen, vrijwel altijd gebouwd na 1975, meldt Milieu Centraal.

In een voorbeeld van Milieu Centraal voor een matig geïsoleerd hoekhuis met 2 bewoners daalt het gasverbruik van 1.360 naar 1.020 m³ per jaar, wat circa € 310 per jaar bespaart en de CO2-uitstoot met circa 26% verlaagt. Een ventilatiewarmtepomp kost circa € 6.500 inclusief installatie, met een ISDE-subsidie van circa € 1.675 voor 2 kW en label A+++.

Dit type neemt geen extra ruimte in en maakt zelf geen extra geluid, meldt Milieu Centraal, maar vereist wel aparte temperatuurregeling per kamer, meestal met thermostatische radiatorkranen. Je gasaansluiting blijft bestaan: het vervangt de ketel niet, maar verlaagt hoeveel die hoeft te doen.

Het rendement van een warmtepomp druk je uit in de SCOP: hoeveel kWh warmte je gemiddeld over een stookseizoen krijgt per kWh stroom erin. Hoe hoger de SCOP, hoe minder stroom je nodig hebt, en dat verschilt flink per type en afgiftesysteem.

Bij 7 graden haalt lucht-water een COP van 5,9 met vloerverwarming tegenover 4,2 met radiatoren, meldt de Consumentenbond: een lagere aanvoertemperatuur maakt een warmtepomp efficiënter. Bodem-water profiteert van een constante bodemtemperatuur, terwijl een luchtbron bij vorst juist minder rendement haalt.

Let op: het cijfer tot 5,2 voor lucht-lucht is een fabrikantopgave van Mitsubishi Electric voor een specifiek A+++-label, geen onafhankelijk gemiddelde zoals de Consumentenbond-cijfers hierboven; voor de ventilatiewarmtepomp publiceert Milieu Centraal geen los SCOP-cijfer, alleen de CO2-besparing hierboven.

De aanschafprijs en ISDE-subsidie lopen sterk uiteen, van een paar duizend euro voor lucht-lucht tot dertigduizend voor bodem-water. Zie ISDE-subsidie warmtepomp 2026 voor de precieze formule.

Voor bodem-water volgt het bedrag uit de meldcode van het toestel, niet uit de kW-formule voor lucht-water. Bij alle subsidiabele typen geldt minimaal € 500, mits label A++ of hoger; alleen lucht-lucht valt hierbuiten.

Geluid en ruimtebeslag verschillen sterk per type, en wegen vaak net zo zwaar mee als de prijs. Lucht-water en lucht-lucht hebben allebei een buitenunit die geluid maakt; bodem-water en de ventilatiewarmtepomp hebben dat niet.

Voor de buitenunit van zowel lucht-water als lucht-lucht geldt dezelfde norm: op de perceelgrens mag het geluid niet boven de 40 dB komen als het perceel grenst aan dat van een andere woning (Bbl, art. 4.107, tweede lid; bij verbouw art. 5.14, tweede lid), meldt het IPLO. Overdag (07:00 tot 19:00 uur) telt een correctie van 5 dB mee als de unit een aparte avond- en nachtstand heeft. Een grondgeplaatste buitenunit is meestal vergunningsvrij tot 1 meter hoog en 2 m². Zie geluid warmtepomp: de 40 dB-regel voor de volledige uitleg.

Welk type het meest logisch is, hangt af van je isolatie, perceel, budget en of je al mechanische ventilatie hebt; een installateur beoordeelt dit definitief tijdens een schouw.

Twijfel je: goed geïsoleerd met vloerverwarming wijst naar all-electric of bodem-water, matig geïsoleerd naar hybride of ventilatie. Zie is mijn huis geschikt? voor meer.

Bij Mijnhuisinstallaties krijg je nooit een prijs zonder een bezoek aan huis. Zo werkt ons traject:

1. Je vraagt gratis en vrijblijvend een adviesgesprek aan; we maken een eerste inschatting van het kansrijke type.
2. Een InstallQ-erkende installateur voert een schouw uit en meet isolatie, afgiftesysteem en ruimte op.
3. Je ontvangt één vaste offerteprijs, inclusief btw en installatie, zonder verrassingen achteraf.
4. Op verzoek helpen we met de ISDE-aanvraag en, bij bodem-water, de melding bij de gemeente.
5. Na financiering betaal je een aanbetaling van € 500 en het restant na oplevering.

Benieuwd wat een warmtepomp kost? Zie wat kost een warmtepomp in 2026, of vraag direct een gratis schouw aan.